Slaag het menu over
Wat een bewogen GIRO was het weer dit jaar. Hoewel volop in de examenperiode, kon ik het toch niet laten om even de slotrit mee te volgen op onze nationale televisiezender, waarbij sommigen wel eens smalend verwijzen naar "'t rood bakske" en "vrtwatch.be", helaas niet geheel onterecht. Gelukkig merk je daar in de sportuitzendingen niet al te veel van. In ieder geval, nadat Alberto Contador verdiend de overwinning in het eindklassement in de wacht had geslepen, bleef ik nog even hangen voor de buis. Wat ik na de wielerwedstrijd echter te zien kreeg grensde aan het absurde. Even meende (lees: hoopte) ik dat het ging om de algemeen bekende ‘boodschap van algemeen nut'. Bij nader inzien bleek het te gaan om een uitzending van ‘Kijk Uit', een programma uitgaande van de federale politie over alles wat met verkeer te maken heeft. Dat moest je bij deze uitzending dan ook heel letterlijk nemen. Even vroeg ik me af waarom vaste presentator Flor Coninckx niet meer te zien was, na enige tijd drongen diens perikelen van de voorbije weken tot me door en grijnsde ik. Deze grijns verstarde echter snel naarmate er dieper werd ingegaan op het onderwerp van de dag, en ruimde al snel plaats voor bitter ongeloof. De uitzending draaide om het zogenaamde "Jongerenproces-verbaal", resultaat van een protocol gesloten tussen de politie en het parket. Leuven -waarbij sommigen wel eens smalend verwijzen naar Tobbackograd- was de eerste stad waar men dit in de praktijk zou omzetten. Het Jongerenproces-verbaal houdt in dat jonge verkeersovertreders (12-16 jaar) zullen "uitgenodigd" worden om een sessie in de zogenaamde "verkeersvormingsklas". In ware "Patrouillestijl" kreeg Kijk Uit zowaar de exclusieve kans om beelden van het voorbereidend werk, alsook van de verkeersvormingsklas zelf vast te leggen. De zware criminelen werden evenwel onherkenbaar gemaakt d.m.v. de befaamde "blokjes", en de stem werd hervormd. Niet meer dan logisch voor zo'n zware feiten, aldus de Procureur des Konings van het desbetreffende arrondissement.
Wat betreft het voorbereidend werk; na welgeteld enkele seconden uitkammen van de buurt, stootte de politie reeds op twee gevaarlijk uitziende tienermeisjes te fiets. Bevolen werd onmiddellijk te stoppen, en over te gaan tot afgifte van de identiteitsbewijzen. Op het gezicht van beide criminelen -die trouwens i.t.t. de leerlingen van de verkeersvormingsklas niét onherkenbaar werden gemaakt, laat staan stem hervormd- was duidelijk grote angst te bespeuren. De vrees was gegrond, want het bleef dan ook niet bij een berisping: beide meisjes werden uitgenodigd om een les bij te wonen van de verkeersvormingsklas, omdat ze in de tegenovergestelde richting van het fietspad reden. Zero Tolerance. Niet enkel een waarschuwing of berisping, neen: een vrijheidsberoving van meer dan twee uur in een moderne gevangenis: de verkeersvormingsklas.
Zoals hierboven vermeld, mocht Kijk Uit ook daar een kijkje gaan nemen. Een interview met een misdadiger bracht de kijker tot grote nieuwe inzichten. De jongen vertelde dat hij al veel bijgeleerd had en dat het belangrijkste dat hij had geleerd was dat je nooit ofte nimmer zonder brandend licht mag fietsen, dat dat het eerste is wat je altijd moet controleren. Klinkt mooi, al was dat m.i. op een toontje van iemand die gedwongen wordt iets te zeggen.
Vervolgens werden er beelden geschoten tijdens de zogenaamde "eindtest". Deze is van cruciaal belang; het gaat om een "schriftelijk verhoor van de verdachte waarvan voorlopige invrijheidsstelling vanaf hangt." Brengt de verdachte immers de eindtest tot een goed einde, dan staat hij op vrije voet, althans zolang hij niet vervalt in "recidive". Maar o wee als de verdachte niet slaagt! Hij zal dan onmiddellijk verwezen worden naar de Procureur des Konings die over zijn verdere lot zal beschikken. Normaal gezien zal deze verwijzen naar de jeugdrechter die hoogstwaarschijnlijk geen milde straffen zal opleggen. Geen Wet Lejeune, geen strafverschoningsgronden, rechtvaardingsgronden of wat dan ook.
Enkele bedenkingen- Alle gekheid op een stokje, ik stel me toch ernstige vragen over dit politieoptreden. Nog niet zo lang geleden klaagden de politievakbonden over te weinig personeel in bepaalde regio's. De criminaliteitscijfers in België blijven hoog, de economie draait allang niet meer als een geoliede machine (cf. inflatie). Maar blijkbaar staan die punten niet al te hoog op de beleidsagenda. De Minister van Justitie, de Raad van Procureurs en het College van Procureurs-Generaal plaatsen liever de verkeersvormingsklassen hoog bovenaan de beleidsprioriteiten. De patrouilleringen, het lesgeven...het kost allemaal handen vol geld en tijd, en eerlijk gezegd lijkt het nut ervan mij echt niet hoog te liggen. Mij ga je niet wijsmaken dat de geïnterviewde jongen niet wist dat hij z'n fietslicht moet aanzetten als het donker is. Wat me echter vooral stoort is dat er geen enkele vorm van overmacht wordt aanvaard. Er wordt gewoon niet geluisterd naar de jongeren, er wordt geen waarschuwing gegeven, neen: ze moeten onmiddellijk van hun vrijheid beroofd worden. Dat is voor mij echt "a bridge too far".
Wat me ook enorm stoorde was de angst op de gezichten van die twee meisjes. Ze waren ocharme twaalf, dertien jaar, maar ook daarvoor: "no mercy". Harde aanpak van criminaliteit, zo luidt het en moet het luiden.
De consequenties zijn ook veel te ingrijpend. Voor een niet brandend fietslicht eventueel verwezen worden naar de jeugdrechter gaat er ver over. Ten eerste heeft de jeugdrechter zich echt wel bezig te houden met andere -ergere- zaken; ten tweede is dit een schok van jewelste voor de jongere en de ouders. Probeer het maar eens uit te leggen op het volgende familiefeest.
Ik pleit dan ook voor een hervorming (bijvoorbeeld eerst een waarschuwing, pas na enkele overtredingen ingrijpen) van deze Jongerenproces-verbalen. Tevens moet de beleidsprioriteit omlaag gehaald worden, en is een doorgedreven recherche in dit kader absoluut onnodig, en zelfs tijd- en (belasting!)geldverspillend.
Om af te sluiten nog een advies: kijk uit voor "Kijk uit".
